Kring Amsterdam
De Amsterdamse grachtengordel is Unesco werelderfgoed. Moeten we daar blij mee zijn?
Amsterdam is sinds augustus 2010 officieel werelderfgoed. Het uitgaansleven is al te hoop gelopen tegen het terrassenbeleid en heeft voor elkaar gekregen dat er toch staand mag worden gedronken. Ondernemers sputteren over reclameborden die worden verwijderd. De Jordaan moet een "silent residential area" worden. Gelukkig hoeven Johnny Jordaan en tante Leen dat niet meer mee te maken.
Na deze eerste schermutselingen moeten wij architecten en bouwers de vraag stellen wat de Unesco-status betekent. Wat kan er nog wel en wat kan er niet meer?
Wordt echte hoogbouw op de Zuidas straks afgekeurd omdat het vanaf de Rozengracht zichtbaar is?
Mag wonen in de binnenstad comfortabel blijven of dient de grachtengordel te leven als in de 17e eeuw?
Zou Prada nog ooit een hip filiaal in de gouden bocht mogen openen?
Blijft Amsterdam levend?
leesvoer:
gemeente amsterdam werelderfgoed
Weergaven: 10
Berichten in deze discussie
-
Permalink Antwoord van jouke van den bout op -
Ach,,,,, Elke partikuliere opdrachtgever/eigenaar zal voor het ontwerp van zijn woonhuis, met een architekt de aard van de vormgeving en het gebruik bespreken en daar invloed op willen uitoefenen. Tenslotte maakt hij er straks dagelijks gebruik van en wil er zich in kunnen thuis voelen.
Een architekt roemt een goede opdrachtgever en omgekeerd, zonder een goede verstandhouding en samenwerking had het gebouw zijn kwaliteit niet gekregen.
Die wederzijdse keus en acceptatie is belangrijk en dat klikt niet altijd. De architekt kan dan niet voldoen aan het verlangen van een opdrachtgever. Dan is een andere architekt aan de orde, of er ontstaat een slecht gebouw.
Elk gebouw staat meer of minder in het publieke domein en heeft invloed op de kwaliteit en het karakter daarvan. Wij maken daar dagelijks allemaal gebruik van.
Onze gekozen overheid vindt, als "publieke" opdrachtgever het belangrijk, net als de partikuliere opdrachtgever, om het karakter en de kwaliteit van het publieke domein te kunnen sturen. Het publieke domein wordt dan ook bij democratische wetgeving meer of minder beheert om die kwaliteit te waarborgen.
Zo wil de overheid invloed uitoefenen op de aard van de vormgeving en het gebruik van gebouwen, afhankelijk van de hoedanigheden van de plek.
De kans bestaat dat een opdrachtgever en/of een architect geen aansluiting vinden bij de gestelde ontwerpcriteria voor een bouwplaats. Die voorwaarden ontstaan vanuit de bouwverordening, het beeldkwaliteitsplan, het bestemmingsplan, het beschermde stads/dorpsgezicht of zelfs de werelderfgoed lijst van de Unesco. Een waardevolle historische omgeving krijgt dan zijn specifieke ontwerpcriteria. Vormgeving is vaak niet punctueel te meten, zodat interpretaties van voorwaarden in onderling overleg aan de orde kunnen komen. Duidelijke afwijkingen kunnen bestuurlijk overwogen worden.
Architektuur is dan ook geen individuele vrije kunstuiting maar een plek- en gebruiksgebonden industriële vormgeving waarbij vaak een fors programma van eisen wordt gesteld door techniek, opdrachtgever en overheid. Prima architektuur is iets anders dan een fantastisch luchtkasteel. Architektuur is een gebonden kunstvorm, waarbij het kan voorkomen dat een architekt en ook een opdrachtgever de plekgebonden voorwaarden niet kan of wil aanvaarden. Dan is voor het bouwen in die openbare ruimte, gezien het publieke belang een ander bouwteam aan de orde.
Goed dat er gespreksleiders zijn bij uitingen van opdrachtgevers en architekten, anders zou er een door niemand meer te bevatten kakofonie van activiteiten en gebouwen aan tafel ontstaan.
Ondanks of wellicht dankzij die interne discussies is Nederland wereldwijd bekend door de zorgvuldige stedenbouw en architektuur.
Jouke van den Bout, 07-01-2011
-
Permalink Antwoord van Nico Zimmermann op -
Waar nagenoeg heel Nederland verplicht wordt om plannen te beoordelen volgens het gestelde in de welstandsnota's, wordt in Amsterdam al jaren lang 'dus' niets meer beoordeeld en angstig vastgehouden aan en verwezen naar de overkoepelende nota "de schoonheid van Amsterdam". Het is het gevolg van een restrictief beleid waarin iedere vorm van particulier initiatief, waar onze hoofdstad toch zo beroemd om is geworden, wordt ontmoedigd. Met de nieuwe status van werelderfgoed wordt dat beleid alleen maar versterkt waarmee de stad langzaam zal verstoffen tot stadsmummie. Het dodelijkste voorbeeld dat ik ken is de stad Dubrovnik maar ook Venetië en Florence zijn hard op weg om zich te voegen bij de anderen in het dodenrijk.
Architecten willen aan het werk in Amsterdam. Voor de stad én de particulieren, natuurlijk. En ja, laten we de discussie over wat wel en niet acceptabel is in het stedelijk beeld weer voeren als vanouds, in de welstandscommissies, als collega's onder elkaar én ook ter verantwoording in het publieke domein, de pers. En laten we de UNESCO tonen dat een levendig welstandsbeleid waarin ieder zijn woord mag doen kan leiden tot behoud én vernieuwing die deze stad zo broodnodig heeft.
Ik roep de BNA kringleden op om zich actief in deze discussie te mengen om te zorgen dat wij als architectengemeenschap weer aan tafel zitten als het om de gevolgen van de nieuwe status werelderfgoed gaat in Amsterdam. De resultaten kunnen na afloop worden samengevat en aangeboden aan het stadsbestuur.
-
Permalink Antwoord van Harvey Otten op -
Een bijdrage van Willem van Seumeren:
Sinds ik 1985, toen ik in Amsterdam ging wonen, zag ik continu bouwcontainers op de grachten staan, waarin 17e, 18e en 19e eeuwse paneeldeuren, natuursteen, kozijnen enz.lagen.
Zo is geleidelijk de grachtengordel van binnen uit leeggetrokken.
Wat over bleef zijn de -gode zij geprezen- beschermde voorgevels.
Naast deze continue uitholling heeft de gemeente Amsterdam doorlopend onzalige suicidale ideeen, die vooral te maken hebben met het maken van Grote Gebaren gecombineerd met een gebrek aan visie en moed:
Het dempen van de Amstel: welke stad verstopt zijn levensader?
Het Centraal Station: Einde van de magnifieke haven aan het IJ
Het IJtunneltraject: brede kaalslag in het centrum
De eerste metro: einde van de Nieuwmarktbuurt
De Noord-Zuidlijn: een 15 jaar durende open hart operatie die de stad ontregelt en armlastig maakt en bovendien niet eens een goede basis vormt voor een metronet of een integrale oplossing geeft voor het vervoersprobleem.
En dat zijn alleen de belangrijkste krassen door de stad.
Deze reactionaire, niet organische behandeling van de stad was zo weerzinwekkend dat mensen als Geurt Brinkgreve er hun leven aan moesten wijden om hun geliefde Amsterdam te behouden.Daarmee was een polemische toon gezet die eigenlijk nog steeds bestaat.
De 'moderne' architecten speelden in deze strijd een bedenkelijke rol.
Bijne niemand was in staat om aan de gracht een pand neer te zetten dat de omgeving respecteerde en toch eigenzinnig was. Eigenlijk alleen Herman Zeinstra voor zover ik weet.
Wel mogen de architecten nu van zichzelf een breder palet hanteren.
Maar dat garandeert niet dat er daardoor beter gebouwd gaat worden in het cemtrum.Denk maar aan winkelcentrum de Kolk: als je Ben van Berkel vraagt dan krijg je Ben van Berkel. De vraag die mij nog steeds besluipt is: Wat doet Ben van Berkel daar?
Er ligt een mooi groot terrein braak op het gebied van bewust opdrachtgeversschap bij de gemeente.
De meeste architecten zijn opgevoed met het moraliserende, heilige modernisme.
Dat maakt je blind voor de essentie van de klassieke architectuur.
Ik pleit er dus voor dat er binnen de BNA een studierichting opgezet wordt die zich er op richt om de uitgangspunten en ontwerpvaardigheden van de klassieke (Amsterdamse) architectuur te onderwijzen.
Want mogen bouwen in het centrum van Amsterdam moet je verdienen.
-
Permalink Antwoord van Michiel Cohen op -
Beste Nico,
Zoals het in deze stad gaat, is een Unesco status natuurlijk zorgelijk. Op zich zou het een stimulans kunnen betekenen, mits het geen politieke speelbal wordt. De wordingsgeschiedenis geeft al te twijfelen, want dat was al een belangen gekrakeel, die uiteindelijk niets te maken had met het feit hoe je een interessante stad een toekomst kan bieden. Dat ging over meer toeristen tegenover niets meer mogelijk (dus truttigheid).Visieloos dus. Net zoals welstandsnota's elke redelijke creatieve oplossing hebben vernietigd is te vrezen dat ook hier restrictieve administratie zal gaan winnen.
Eenvoudige heldere standpunten helpen meestal.
Bijvoorbeeld: Nooit historiseren en alles wat oud is, moet worden gebruikt. Om de puinbakken leeg te houdenis alle sloop verboden zonder een goedgekeurd plan.
Maar helaas is de monumentenzorg bijna verleden tijd. De nieuwe regering is geheel daadkrachtig. En dan is een zorg over Unesco status dus ook niet meer nodig.
Groet,
-
Permalink Antwoord van jouke van den bout op
-
Het zou inderdaad niet zo moeten zijn dat er slechts historiserend gebouwd kan worden in het centrum van Amsterdam. Door de eeuwen heen zijn ook prachtige eigentijdse gebouwen ontstaan, die nu zelfs beschermd zijn. Dat kan nog steeds dunkt mij.
Welstand beoordeelt bouwplannen aan de hand van het welstandsbeleid van de gemeente, zoals verwoord in "De schoonheid van Amsterdam", en adviseert de wethouder hierover in positieve of negatieve zin.
De wethouder neemt, in het kader van de omgevingsvergunningsprocedure een zelfstandig besluit om dit advies wel of niet te volgen.
Daarnaast kan een welstandscommissie in een advies aangeven dat het beoordeelde plan weliswaar niet voldoet aan de gemeentelijke criteria, maar vanwege de in het advies omschreven uitzonderlijke kwaliteiten wel positief wordt beoordeeld. Daarbij moeten de afwijkingen van de criteria wel goed worden gemotiveerd.
Dit kan omdat welstandscriteria gemeentelijke beleidsregels zijn en geen juridisch harde voorschriften. Jaarlijks legt het college verantwoording af aan de raad hoe zij dit beleid hebben uitgevoerd, met daarbij een opgave van de gevallen waarin zij van het advies van de welstandscommissie zijn afgeweken.
Zo functioneert dat nu in een democratie.
Overigens lijkt het inderdaad verstandig om de mogelijkheden van vormgeving in een gebied met de status van werelderfgoed nader te overleggen met de wethouder om hiertoe heldere goedwerkende afspraken te maken die dan in beleid dienen te worden vastgelegd.
© 2012 Gemaakt door Harvey Otten.
Verzorgd door 
.
